Đầu cơ đẩy giá dầu tăng vọt

85

Giá dầu thế giới tăng vọt, đẩy giá xăng tại các quốc gia lên cao ngất ngưởng, vượt quá sức chịu đựng của người dân. Giới chuyên gia khẳng định đầu cơ chính là nguyên nhân dẫn tới tình trạng giá dầu cao.

Giá dầu cao đã đẩy giá xăng lên trên 4 USD/gallon tại Mỹ – Ảnh: AFP

Giá dầu thô trên sàn giao dịch New York (Mỹ) đang dao động ở mức 112-113 USD/thùng. Tuy nhiên, theo khảo sát của Cơ quan thông tin năng lượng Mỹ, chi phí trung bình để sản xuất một thùng dầu, tính từ thăm dò, phát triển cho đến khai thác và thuế, chỉ khoảng 30 USD. Giới chuyên gia xác định với mức chi phí đó cộng thêm phí vận chuyển và sự tác động của yếu tố cung – cầu thì giá dầu ở mức 75-85 USD/thùng là hợp lý.

Vậy tại sao giá dầu liên tục tăng vọt trong thời gian qua? Sự hồi phục của nền kinh tế toàn cầu khiến nhu cầu dầu gia tăng. Đồng USD yếu, bất ổn ở Trung Đông và Bắc Phi đóng một vai trò đáng kể nhưng không phải là quyết định. Dù xuất khẩu dầu từ Libya bị ngưng trệ, nhưng nguồn cung từ Saudi Arabia tăng từ 8,3 triệu thùng lên 8,5 triệu thùng/ngày.

Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) khẳng định có đủ dầu trên thị trường để đáp ứng nhu cầu. Hồi giữa tháng 4, Saudi Arabia khẳng định thị trường trên thực tế dư thừa dầu, do đó đã cắt giảm sản lượng 800.000 thùng/ngày vì nhu cầu sụt giảm. Dự trữ dầu của Mỹ cũng cao hơn 12,6 triệu thùng so với mức trung bình trong năm năm qua.

Các chuyên gia dầu khí xác định nguyên nhân chủ yếu đẩy giá dầu tăng là do tình trạng đầu cơ. “Đầu cơ tăng gấp bốn lần so với tháng 6-2008” – nhà phân tích năng lượng David Greely của Hãng Goldman Sachs cho biết. Hồi cuối tháng 3, Goldman cho biết cứ 1 triệu thùng dầu bị găm giữ do đầu cơ đã đẩy giá dầu tăng 8-10 cent/thùng. Goldman ước tính từ giữa tháng 2 đến cuối tháng 3, các nhà buôn trên sàn giao dịch New York đã đầu cơ khoảng 100 triệu thùng dầu, đẩy giá dầu thêm khoảng 10 USD/thùng.

Giữa tháng 4, dựa trên ước tính 8-10 cent/ thùng của Goldman, Reuters ước tính “phí đầu cơ” được tính vào giá dầu khoảng 21,4-26,75 USD/thùng. Thậm chí, như tính toán của chuyên gia Daniel J.Weiss thuộc Trung tâm tiến bộ Mỹ, “phí đầu cơ” có thể “góp” cho giá dầu tới 30-40 USD/thùng. Trong cuốn Những kẻ tội phạm cướp phá thị trường dầu thế giới, chuyên gia Leah McGrath Goodman đã chỉ ra một thực tế là giá dầu không được ấn định ở Vienna (Áo), nơi OPEC đặt trụ sở, mà là ở sàn giao dịch New York tại khu Manhattan (Mỹ).

Do vậy, giáo sư Steve A. Yetiv thuộc ĐH Old Dominion (Mỹ) cho rằng chính quyền Mỹ cần áp dụng các biện pháp để ngăn chặn nạn đầu cơ dầu thô. Ủy ban giao dịch hợp đồng hàng hóa kỳ hạn (CFTC) Mỹ cũng đã được Quốc hội Mỹ giao quyền để đảm bảo giá dầu phản ánh đúng cán cân cung – cầu.

Theo giáo sư Yetiv và chuyên gia Weiss, CFTC cần giới hạn số lượng hợp đồng mua dầu của giới giao dịch, tăng mức tiền trả trước cho các hợp đồng (nhà đầu tư muốn mua cổ phiếu phải trả trước 50%, trong khi nhà buôn dầu chỉ phải trả trước 6% cho một hợp đồng mua dầu), hay áp đặt phí đối với hoạt động mua bán mang tính đầu cơ…

 

Các tập đoàn dầu khí lãi lớn

Giá xăng dầu tăng vọt trong thời gian qua đã giúp các tập đoàn dầu khí đa quốc gia thu lợi nhuận khổng lồ. Hãng ExxonMobil vừa báo cáo mức lợi nhuận quý 1-2011 lên tới 10,7 tỉ USD, cao hơn quý 1-2010 tới 69%, tương đương 82.175 USD/phút. Hãng Royal Dutch Shell kiếm được 6,9 tỉ USD, cao hơn 40% so với cùng kỳ năm ngoái. Chevron Corp thu về 6,2 tỉ USD, BP 5,5 tỉ USD. Bốn hãng này cùng ConocoPhillips lãi tổng cộng 34 tỉ USD trong ba tháng đầu năm 2011, tăng 42% so với cùng kỳ 2010.

Báo Huffington Post cho biết các hãng như Exxon hay ConocoPhillips lại tung tiền lãi mua lại cổ phiếu của hãng mình, đẩy giá cổ phiếu và giá trị thị trường của tập đoàn lên cao. Người dân Mỹ tỏ ra bức xúc với việc phải trả tiền xăng nhiều trong khi các công ty dầu khí thu lợi lớn. Mới đây, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã đề xuất cắt giảm khoản trợ cấp 4 tỉ USD/năm cho các tập đoàn dầu khí.

HIẾU TRUNG (Theo Reuters, Huffington Post, Americanprogress.org)

Theo Tuổi trẻ Online